ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ

Τα ήθη έχουν σχέση με τις ηθικές αντιλήψεις μιας κοινωνίας (και ιδιαίτερα σε σχέση με το γενετήσιο ένστικτο και τον επιτρεπτό κοινωνικά τρόπο έκφρασής του) και τα έθιμα με τις συνήθειές της, τις οποίες αυτή διατηρεί εκ παραδόσεως (κοινωνικής μορφής: φιλοξενία, επισκέψεις, χαιρετισμοί, αίτηση συγνώμης, ανταλλαγή δώρων, ευχών, συμφωνίες κυρίων κ.λ.π. ή θρησκευτικής μορφής: πανηγύρια, βασιλόπιτα, κόκκινα αυγά κ.λ.π.).


Είναι ευνόητο ότι τόσο τα ήθη, όσο και τα έθιμα αλλάζουν από λαό σε λαό και από τόπο σε τόπο και με το χρόνο μπορεί να αντικατασταθούν στον ίδιο τόπο, ακόμα και από τα αντίθετά τους. Το κύρος και η ισχύς τους είναι γενικά πρόσκαιρα, αλλά δυστυχώς πολλοί απλοί άνθρωποι τα εκλαμβάνουν σαν αιώνιες διαχρονικές αλήθειες και τα τηρούν με θεία ευλάβεια. Η δύναμη άλλωστε που τα ίδια έχουν, είναι αρκετά ισχυρή λόγω του μεγάλου πλήθους ανθρώπων που τα ακολουθούν και όπως έχουμε ήδη δηλώσει, οι επανειλημμένες ίδιες βεβαιώσεις δημιουργούν την ψευδαίσθηση της αλήθειας.

Ρουκετοπόλεμος στην Χίο

Αυτός είναι και ο λόγος που αυτά, παρόλο που δε διαθέτουν καμιά αντικειμενική αξία, μπορούν να χρησιμοποιηθούν εσκεμμένα για τον έλεγχο των μαζών, για την κατευθυνόμενη και προβλεπόμενη συμπεριφορά τους. Πέρα απ' αυτό επεμβαίνει πολλές φορές και ο ίδιος ο νόμος και τιμωρεί τους μη συμμορφούμενους με τη "γενική" αίσθηση του "σωστού". Έτσι έχουμε για παράδειγμα τον ποινικό νόμο "της προσβολής των ηθών", ο οποίος τιμωρεί τα αδικήματα που έχουν γενικά σχέση με την ικανοποίηση της ερωτικής ορμής (αποπλάνηση εις ασέλγεια, βιασμός, μαστροπεία, αιμομιξία, προσβολή της δημόσιας αιδούς, παλαιότερα η μοιχεία κ.λ.π.).

Τα ήθη και έθιμα έχουν παρομοιασθεί από μερικούς σαν ένα σκελετό ή ένα καβούκι, το οποίο συγκρατεί "τα μαλακά μόρια" του κοινωνικού σώματος, αλλά εμποδίζει συγχρόνως την ανάπτυξη του οργανισμού.

Το "κυνήγι του ταύρου" στην Ισπανία

Αν κάποια από τα κοινά ακολουθούμενα ήθη ή έθιμα προσβάλλουν τη νοημοσύνη μας για την υποτιθέμενη αξία και κύρος τους, είναι ανόητο και άνανδρο να τα ακολουθούμε, απλά και μόνο για να μη ξεχωρίσουμε από το πλήθος και νιώσουμε απομονωμένοι. Η συνειδητή και σαφής άποψή μας πάνω σε αυτά θα πρέπει να εκφραστεί με καθαρότητα και παρρησία, εκτός αν υπάρχει άλλος σοβαρός λόγος για να σιωπήσουμε. Βασικά πρέπει να αποκαλύπτουμε το ψέμα και την ανοησία, όπου τα συναντούμε, βοηθώντας με αυτό το τρόπο και τους άλλους, έστω σιγά-σιγά να συνειδητοποιήσουν ότι το οικοδόμημα στο οποίο στηρίζουν τις υποτιθέμενες αλήθειες τους είναι πολύ σαθρό. Πρέπει γενικά να μπορούμε να έχουμε τη προσωπική μας άποψη, τη προσωπική μας γνώμη, την δέουσα αυτοεκτίμηση, ώστε να μπορούμε να νιώθουμε και να εκφράζουμε χωρίς φόβο και πάθος τη δική μας καλύτερη και σωστότερη άποψη από αυτή του πλήθους. Προς ενδυνάμωση της προσωπικής μας άποψης ας διαλογισθούμε στα εξής ρητά:

Ουκ εν τω πολλώ το ευ

(Σωκράτης)

Το πιο δύσκολο απ' όλα είναι να αρέσεις στους πολλούς 

(Δημοσθένης)

Εις εμοί μύριοι, αν άριστος ει

(Ηράκλειτος)

Δε μ' ενδιαφέρει η γνώμη κανενός, παρά μονάχα η αλήθεια

(Αστυδάμαντη, Αλμαίων Απ.)

Ποτέ να μην αφήσεις να κρίνουν αδαείς άνθρωποι

(Φωκυλίδη, Γνώμες 86)

Και τα απλά αριθμητικά παραδείγματα : 0 Χ 1000 = 0, 0 Χ 1.000.000= 0,0,00005 Χ 1000 = 0,05. Ο νοών, νοήτω.

Πηγή: Τεχνολογία Υποταγής Συνειδήσεων (Δημήτρης Ευαγγελόπουλος)